“Ngày Thứ Hai Xanh” là gì?

Ngày Thứ Hai Xanh là một cách thức đơn giản, linh hoạt và thú vị để tạo ra những thay đổi tích cực cho bạn, sức khỏe của gia đình bạn, cho động vật và cho Trái Đất bằng cách ăn và tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật (không trứng, không thịt, không sữa và các sản phẩm từ sữa) vào các ngày thứ Hai. Đó là một cách để tạo ra sự thay đổi ngay lúc này, bằng từng bữa ăn “xanh” một, để tạo ra cuộc sống tốt đẹp cho thế hệ mai sau – thế hệ sẽ bị tác động bởi những lựa chọn tiêu dùng mà chúng ta thực hiện hôm nay. Chiến dịch Ngày Thứ Hai Xanh cũng khuyến khích những hoạt động “xanh” khác, chẳng hạn như giảm lãng phí lương thực, tái sử dụng và giảm tiêu thụ điện năng, cũng như sử dụng phương tiện giao thông công cộng để đi học và đi làm.

Ngày Thứ Hai Xanh có gì khác với “Ngày Thứ Hai Không Thịt”?

Nói “không” với thịt, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa vào các ngày thứ Hai, đồng thời lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc thực vật thay cho thực phẩm có nguồn gốc động vật chính là mục tiêu chính của Ngày Thứ Hai Xanh. Tại nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Việt Nam, hiện đang phát triển một kiểu ý thức “xanh” và xu hướng “xanh” đầy tích cực hướng về chế độ ăn uống bền vững và có ý thức. Ngày Thứ Hai Xanh khuyến khích chúng ta kết hợp và mở rộng những xu hướng đó – giúp mọi người kết nối những thói quen có lợi cho sức khỏe, cho động vật và cho hành tinh này. Và trong khi xu hướng “xanh” bao gồm một phạm vi hành động rộng lớn hơn, chứ không phải chỉ nhằm vào chế độ ăn của bạn, thì việc tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc thực vật là một phần vô cùng trọng yếu của lối sống xanh. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Hoa Kỳ (FAO), ngành chăn nuôi là một trong những nguyên nhân chính gây ra các vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất – từ khan hiếm nước cho đến biến đổi khí hậu.

Tại sao Ngày Thứ Hai Xanh được phát động ở Việt Nam?

Ngành chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi công nghiệp, đang phát triển mạnh ở các nền kinh tế phát triển và đang phát triển, dẫn đến những mối đe dọa lớn đối với môi trường, sức khỏe con người và phúc lợi của động vật. Nhiều quốc gia ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương, bao gồm Việt Nam, đã bắt đầu công nghiệp hóa ngành chăn nuôi để đáp ứng nhu cầu đang tăng cao về tiêu thụ thịt, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa.
Ngành chăn nuôi gia súc tại Việt Nam chủ yếu vẫn ở quy mô nhỏ, với 80% trại bò sữa, 70% trại gà, 40% trại bò thịt và 75% trại chăn nuôi gia cầm vẫn tồn tại dưới hình thức trang trại gia đình; tuy nhiên, với dự đoán về sự gia tăng của nhu cầu tiêu thụ, Phương hướng Phát Triển Ngành chăn nuôi Gia súc năm 2008 của Chính phủ Việt Nam đã yêu cầu tái tổ chức và công nghiệp hóa ngành này, với mục đích gia tăng sản lượng ngành từ 30% lên 38% trên tổng sản lượng ngành nông nghiệp vào năm 2015, và 42% vào năm 2020. Nhiều nông trại nhỏ ở Việt Nam đã thực hiện mô hình trang trại công nghiệp với niềm tin rằng điều đó được khuyến khích, nhưng thực chất thì mô hình này đi kèm với những rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường, cũng như với các loài động vật.
Mặc dù việc công nghiệp hóa và đẩy mạnh ngành chăn nuôi được cho là có lợi cho người tiêu dùng và là việc không thể tránh khỏi, nhưng thực tế thì việc sản xuất và mua bán thịt heo, bò, gà, trứng và sữa với giá thành thấp và nguồn cung cấp dồi dào sẽ tạo ra nhiều chi phí khổng lồ một cách trực tiếp và gián tiếp, mà chính chúng ta, cộng đồng, cũng như hành tinh chúng ta sinh sống sẽ phải gánh chịu. Nhu cầu tăng cao đối với nguồn thực phẩm này sẽ thúc đẩy sự cạnh tranh nặng nề giữa người nông dân và nhà cung ứng nhằm quảng bá sản phẩm của họ đến người tiêu dùng với giá thành thấp nhất có thể. Hậu quả là, họ sẽ cố gắng giảm thiểu chi phí cho cơ sở hạ tầng, chi phí sản xuất và vận chuyển, mà điều này thường gây ra tác dụng ngược không chỉ cho phúc lợi động vật mà còn cho môi trường và sức khỏe cộng đồng. Nếu nhìn đến kinh nghiệm của các quốc gia khác đã từng đi theo con đường này, chúng ta có thể thấy được rằng công nghiệp hóa ngành nghề này kéo theo vô số nguy cơ, bao gồm những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, phúc lợi động vật và môi trường.

Tham gia cam kết “Ngày Thứ Hai Xanh” có ý nghĩa gì?

Việc này có nghĩa rằng bạn đang đưa ra những lựa chọn có trách nhiệm với xã hội và môi trường, bằng cách thực hiện chế độ ăn uống các sản phẩm có nguồn gốc thực vật và giảm tiêu thụ thịt, trứng, sữa. Khi tham gia lời kêu gọi, bạn trở thành một phần của xu hướng toàn cầu nhằm tạo ra một thế giới lành mạnh hơn, bền vững hơn và giàu lòng trắc ẩn hơn. Bạn cũng tạo ra lời tuyên bố về một thế giới mà bạn muốn sinh sống cũng như để lại cho thế hệ mai sau.

Chế độ ăn “có nguồn gốc thực vật” là gì?

Một chế ăn uống lành mạnh có nguồn gốc thực vật chú trọng vào việc ăn các loại thực vật giàu dinh dưỡng, đồng thời giảm thiểu việc tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh luyện, dầu, và sản phẩm từ động vật (bao gồm thịt, trứng, và sữa). Chế độ ăn có nguồn gốc thực vật bao gồm rất nhiều loại trái cây và rau củ (nấu chín hoặc chưa chế biến), các loại đậu (như đậu xanh, đậu đen, đậu lăng, đậu phộng và đậu nành), ngũ cốc (như gạo lứt, quinoa, yến mạch, sorghum, và hạt kê), và các loại hạt.

Chế độ ăn có nguồn gốc thực vật khác gì với chế độ ăn chay và thuần chay?

Chế độ thuần chay loại bỏ mọi sản phẩm từ động vật, đặc biệt là thịt, hải sản, trứng và sữa, nhưng nó không yêu cầu ăn các loại thực phẩm nguyên hạt, cũng không hạn chế tiêu thụ các loại dầu, đường tinh luyện, hay các loại thực phẩm chế biến sẵn. Chế độ ăn thuần chay có thể bao gồm sản phẩm không có nguồn gốc thực vật.
Ăn chay thường được dùng để chỉ toàn bộ những chế độ ăn có giảm thiểu hoặc loại bỏ nhiều loại sản phẩm từ động vật. Bao gồm:
• Chế độ ăn chay lacto: Loại bỏ trứng, các loại thịt và hải sản, nhưng chấp nhận ăn các loại thực phẩm sữa.
• Chế độ ăn chay ovo: Loại bỏ các loại sản phẩm từ sữa và mọi loại thịt cùng hải sản, nhưng chấp nhận tiêu thụ trứng.
• Chế độ ăn chay lacto-ovo: Loại bỏ mọi loại thịt và hải sản, nhưng ăn trứng và các sản phẩm từ sữa.
Khi thực hiện cam kết Ngày Thứ Hai Xanh, bạn không cần phải trở thành một người ăn chay hoặc thuần chay. Chúng tôi tôn trọng sự lựa chọn thực phẩm của cá nhân bạn, nhưng chúng tôi hy vọng rằng khi bạn hiểu rõ hơn về những vấn đề phát sinh từ việc sản xuất và tiêu thụ quá nhiều thịt, trứng, và sữa, thì bạn sẽ lựa chọn mua và tiêu thụ chúng ít hơn.

Có phải chế độ ăn không thịt, trứng hoặc sữa thì luôn lành mạnh hơn không?

Mặc dù chế độ ăn các sản phẩm có nguồn gốc thực vật sẽ mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe, chẳng hạn như giảm tỉ lệ thừa cân và béo phì, ít nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyến áp, tiểu đường loại 2, và một số loại ung thư; thế nhưng việc loại bỏ thịt, trứng, sữa khỏi thực đơn của bạn không tự động khiến chế độ ăn của bạn trở nên lành mạnh hơn. Quan trọng vẫn là có chế độ ăn uống cân bằng các loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe, và giới hạn các loại thực phẩm có hại, chẳng hạn như đường tinh luyện, thực phẩm đã qua chế biến và các loại dầu.

Chế độ ăn thực phẩm có nguồn gốc thực vật có đảm bảo dinh dưỡng hay không?

Nhiều tổ chức có tiếng về tư vấn dinh dưỡng và sức khỏe trên khắp thế giới, bao gồm Hiệp hội Dinh dưỡng Anh Quốc và Học viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống Hoa Kỳ, đều đồng ý rằng một thực đơn có nguồn gốc thực vật được xây dựng và cân bằng tốt vẫn có thể đảm bảo dinh dưỡng suốt những giai đoạn khác nhau của cuộc đời, bao gồm giai đoạn trẻ nhỏ, tuổi dậy thì, tuổi trưởng thành và những năm về già. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng một chế độ ăn gồm các sản phẩm có nguồn gốc thực vật có thể mang lại vô số lợi ích về sức khỏe, ví dụ như giảm nguy cơ thừa cân và béo phì, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, tiểu đường loại 2, và một số chứng ung thư. Trên thực tế, nhiều loại bệnh có thể được ngăn ngừa, điều trị và có khi là hồi phục hoàn toàn bằng chế độ ăn uống các sản phẩm có nguồn gốc thực vật. Điều mấu chốt là thiết lập chế độ ăn theo các hướng dẫn dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bản thân.

Lợi ích của chế độ ăn những sản phẩm có nguồn gốc thực vật?

• Thực phẩm có nguồn gốc thực vật đều ngon miệng và dễ chế biến.
• Bữa ăn với thực phẩm có nguồn gốc thực vật ít tốn kém hơn so với các bữa ăn từ thịt.
• Chế độ ăn có nguồn gốc thực vật mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe, ví dụ như giảm nguy cơ thừa cân và béo phì, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, tiểu đường loại 2, và một số chứng ung thư.
• Chế độ ăn thực vật giúp giảm lượng carbon vì việc sản xuất các loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật cần ít nước, ít đất hơn, cũng như giải phóng lượng khí nhà kính ít hơn so với quá trình sản xuất các sản phẩm từ động vật.
• Giảm hoặc loại bỏ tiêu thụ thịt, trứng, sữa, đồng nghĩa với việc có ít loài động vật bị hành hạ một cách dã man trong cách nông trại công nghiệp hơn.

Tại sao Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam có lợi cho sức khỏe của tôi?

Khi Việt Nam trở nên thịnh vượng hơn, chế độ ăn uống của chúng ta thay đổi rất lớn. Chế độ ăn uống chú trọng đến ngũ cốc, rau củ, trái câu và các loại đậu đã chuyển thành chế độ tiêu thụ nhiều sản phẩm có nguồn gốc động vật, carbohydrate tinh luyện, các loại dầu và thực phẩm đã qua chế biến. Và chúng ta không có đủ chất xơ. Nhiều người trong số chúng ta ít tập thể dục thể thao hơn và ra nhà hàng nhiều hơn. Mặc dù có những gia đình vẫn còn khó khăn để kiếm cái ăn, nhiều người Việt ngày nay đã bị thừa cân hoặc béo phì – nhiều hơn bất kỳ giai đoạn nào khác trong lịch sử. Và lần đầu tiên trong lịch của chúng ta, số người chết bởi những căn bệnh mãn tính không truyền nhiễm, có thể được ngăn ngừa và điều trị – ví dụ như bệnh tim, ung thư – lại nhiều hơn số người chết vì bệnh truyền nhiễm.
Sự gia tăng tỉ lệ người lớn và trẻ em bị bệnh béo phì đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất trong nền y tế cộng đồng của Việt Nam. Béo phì là nguy cơ tạo thành một số những căn bệnh mãn tính không truyền nhiễm, chẳng hạn như tiểu đường loại 2, bệnh tim mạch, cao huyết áp, rối loạn cơ và xương, và nhiều loại ung thư.
Các nghiên cứu mới đây đã cho thấy tỉ lệ thừa cân và béo phì ở người lớn và trẻ em Việt Nam đã tăng lên nhanh chống trong những thập niên vừa qua, đặc biệt là ở vùng thành thị. Một nghiên cứu năm 2007 đã phát hiện rằng tỉ lệ thừa cân và béo phì của người lớn ở TP. Hồ Chí Minh là 26,2% và 6,4%, mức độ thừa cân cũng thường xuất hiện ở tầng lớp kinh tế khá giả hơn. Một nghiên cứu khác cũng ch thấy rằng từ năm 2002 đến 2004, mức độ thừa cân và béo phì ở thanh thiếu niên tại TP. Hồ Chí Minh đã tăng 5,0% và 0,6% đến 11,7% và 2,0%; hiện tượng này xuất hiện ở nam (113%) nhiều hơn ở nữ (39%). Một nghiên cứu tương tự của WHO cũng báo cáo rằng mức độ thừa cân và béo phì tăng 19,6% và 79% vào năm 2013. Một khảo sát xác suất năm 2007 đã cho thấy tỉ lệ béo phì của các trẻ em (từ 9 đến 11 tuổi) ở 4 trường học tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh dao động từ 1,1 đến mức 41,1%.
Bên cạnh đó, ¼ (25,1%) người Việt Nam trưởng thành được cho là bị mắc chứng cao huyết áp, và tỉ lệ này có thể cao hơn (32,7%) ở khu vực dân số thành thị. Một Khảo sát Sức khỏe Toàn quốc năm 2002 cho thấy gần một nữa nam và nữ trưởng thành ở Việt Nam sẽ bị cao huyết áp khi bước sang tuổi 65. Hơn nữa, vào năm 1991, chí có 1% số người trưởng thành ở Việt Nam bị tiểu đường loại 2, nhưng một khảo sát năm 2012 cho thấy con số đó đã tăng 6%. Một khảo sát ở TP. Hồ Chí Minh năm 2010 phát hiện rằng số bệnh nhân tiểu đường không được chẩn đoán có thể lên đến mức 10,8% ở nam và 11,7% ở nữ.
Tiêu thụ quá nhiều sản phẩm từ động vật chính là một nguyên nhân dẫn đến nguy cơ bị béo phì và nhiều chứng bệnh mãn tính khác. Có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy mối liên quan giữa việc tiêu thụ thịt, đặc biệt là thịt đỏ và thịt đã qua chế biến, với chứng đột quỵ, tiểu đường loại 2, một số loại ung thư và chứng chết trẻ.
Một nguyên nhân khác dẫn đến nguy cơ bệnh tật và tử vong là tiêu thụ quá ít trái cây cùng rau củ. Khoảng 1,7 triệu (2,8%) số ca tử vong trên thế giới xảy ra vì ăn quá ít trái cây và rau củ. Đó cũng là nguyên nhân của 14% cái chết vì ung thư đường ruột, khoảng 11% ca tử vong do thiếu máu cục bộ, và 9% số ca tử vong do đột quỵ. Tăng lượng tiêu thụ trái cây và rau củ lên 600g mỗi ngày có thể giảm gánh nặng bệnh tật của thế giới đến 1,8%, giảm 31% nguy cơ thiếu máu tim cục bộ, và 19% trường hợp đột quỵ.
Mặt khác, các nghiên cứu cho thấy ăn thực phẩm có nguồn gốc thực vật sẽ làm giảm nguy cơ béo phì, ít nguy cơ bệnh tim mạch, cao huyết áp, tiểu đường loại 2, và một vài loại ung thư. Các chuyên gia từ Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ thức Lương thực và Nông nghiệp Hoa Kỳ khuyên rằng tiêu thụ ít nhất 400g trái cây và rau củ mỗi ngày sẽ giúp ngăn ngừa các loại bệnh mãn tính như bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường và béo phì. Chế độ ăn giàu rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt, và các loại đậu có thể giúp ngăn ngừa bệnh và tăng cường sức khỏe theo nhiều cách khác nhau. Nhiều loại bệnh còn có thể được chữa lành hoàn toàn bằng chế độ dinh dưỡng có nguồn gốc thực vật, vì vậy, không bao giờ là quá muộn để bắt đầu chế độ ăn “xanh”!

[pane title=”Tại sao lại công nghiệp hóa ngành chăn nuôi?”] Ngành chăn nuôi công nghiệp có cơ sở vật chất đủ cho hàng ngàn, hay thường là hàng trăm ngàn loài động vật trang trại trên một diện tích đất giới hạn. Thông thường, các cá thể động vật này thường xuyên bị nhốt, nếu không muốn nói là cả đời, trong những chiếc lồng hoặc chuồng chật hẹp. Các loài động vật bị nuôi nhốt kiểu này sẽ được nuôi ăn tại chỗ chứ không được chăn thả, và thường bị vận chuyển một cách thô bạo đến những lò sát sinh.

Tại sao Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam có lợi cho động vật?

Để đáp ứng nhu cầu đang tăng cao về tiêu thụ thịt, trứng, sữa, hơn 77 tỷ động vật đã bị giết mổ mỗi năm. Tương đương với 211 triệu con mỗi ngày, 8,8 triệu con mỗi giờ, 146 ngàn con mỗi phút, và 2.422 con mỗi giây. Để hình dung ra con số đó; nếu toàn bộ số động vật bị giết mổ đó là loài gà, thì số lượng của chúng đủ để xếp thành quãng đường dài 580 lần đường xích đạo, hoặc bay đến mặt trăng và quay về 30 lần. Số lượng động vật bị nuôi và giết lấy thịt sẽ tăng lên nhanh chóng để đáp ứng cho dân số ngày một tăng và nhu cầu về sản phẩm từ động vật cao hơn bao giờ hết trong 10 năm kế tiếp.
Chỉ riêng năm 2013, đã có hơn 500 triệu động vật đất liền bị nuôi lấy thịt ở Việt Nam, đa phần là gà và heo. Mặc dù đa số chúng được nuôi tại các trang trại nhỏ, nhưng những năm gần đây đã xuất hiện mô hình chăn nuôi công nghiệp thường thấy ở các nền kinh tế phát triển. Trên thực tế, các nhà lãnh đạo của Việt Nam đang khuyến khích xu hướng chăn nuôi công nghiệp này như một bước cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đang tăng lên.
Phần lớn những con gà mái và heo nái trong các trang trại công nghiệp phải trải qua cả đời trong những chiếc lồng hoặc chuồng, nơi chúng không thể vận động hay thực hiện các hoạt động tự nhiên và thiết yếu đối với sức khỏe thể chất và tâm lý.
Trong những chiếc lồng công nghiệp, mỗi con gà mái phải sống trong một không gian nhỏ hơn một tờ giấy viết thư. Chúng không thể xõa cánh hay thực hiện các hoạt động tự nhiên như đi lại, cư trú, tắm bùn và đẻ trứng trong ổ.
Hàng triệu con heo nái tại các nhà máy chăn nuôi trên toàn thế giới đều bị nuôi nhốt trong những chiếc lồng sắt có kích thước 0,6 – 0,7 x 2,0 – 2,1 m gần như suốt đời. Những chiếc lồng này nhằm ngăn heo nái liên tục vận động, di chuyển hoặc thực hiện những hành vi bản năng, tự nhiên và cần thiết khác – vốn có lợi cho sức khỏe tâm sinh lý của loài heo; chẳng hạn như đào đất, sục sạo, làm ổ và đi rong.
Mặc dù tuổi thọ trung bình của bò có thể hơn 20 năm, nhưng trong các trại bò công nghiệp ngày nay, bò sữa được giữ lại cho 2 – 3 chu kỳ tiết sữa rồi bị giết khi mới được khoảng 5 năm tuổi. Bị thụ thai liên tục, sản xuất sữa quá mức, hệ thống chuồng trại nhỏ hẹp, dinh dưỡng kém, và các rối loạn thể chất đã ảnh hưởng xấu đến phúc lợi của các loại động vật trong trang trại chăn nuôi công nghiệp. Tại đây, gần như mọi chú nghé đều bị tách khỏi bò mẹ sau khi ra đời. Việc này gây ra áp lực và căng thẳng nghiêm trọng cho cả bò mẹ và nghé con.
Cắt giảm hoặc thay thế thịt, sữa hoặc trứng trong chế độ ăn của bạn bằng những sản phẩm có nguồn gốc thực vật, dù chỉ 1 ngày 1 tuần, không chỉ sẽ giải phóng vô số động vật khỏi sự nuôi nhốt tàn ác của các trang trại công nghiệp, mà lựa chọn đó của bạn – với tư cách người tiêu dùng – cũng sẽ giúp chuyển đổi các trang trại công nghiệp dày đặc thành các mô hình sản xuất lành mạnh hơn, thân thiện với môi trường và giàu lòng trắc ẩn hơn.

Tại sao Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam lại có lợi cho môi trường?

Chăn nuôi là ngành chiếm dụng diện tích đất nhiều nhất trong các hoạt động của con người, nó góp phần gây ra xói mòn đất, làm cạn kiệt nguồn nước, và ô nhiễm không khí. Năm 2006, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) của Mỹ đã ban hành một báo cáo về đất đai (“Cái bóng của ngành chăn nuôi: Các vấn đề về môi trường và những lựa chọn”) chỉ ra nhiều tác động của ngành chăn nuôi. Báo cáo này kết luận rằng ngành chăn nuôi gia súc là “một trong 2 hoặc 3 nguyên nhân chính gây ra các vấn đề nghiêm trọng về môi trường, từ địa phương cho đến toàn cầu.” Bằng cách giảm tiêu thụ thịt, trứng, sữa, bạn có thể giúp cắt giảm nhu cầu mở rộng ngành chăn nuôi gia súc cũng như những hệ lụy về môi trường do nó gây ra.

Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam giúp cải thiện hiện tượng khan hiếm nước như thế nào?

Theo FAO, đến năm 2025 sẽ có 1,8 tỷ người sống tại nhiều quốc gia và khu vực trong tình trạng “hoàn toàn” khan hiếm nước.
Ngành chăn nuôi trên toàn thế giới hiện đang chiếm dụng một lượng lớn nước dùng cho con người. Ngành nông nghiệp chăn nuôi sử dụng đến 29% nhu cầu nước của ngành nông nghiệp toàn cầu. Sự gia tăng sản xuất chăn nuôi được dự báo là sẽ khiến nguồn nước càng thêm cạn kiệt, đặc biệt là bởi nhu cầu sử dụng một lượng lớn nước để trồng các loại thức ăn gia súc. Các loài động vật trang trại cũng cần nước, và trong các hoạt động công nghiệp thì nước được dùng để dọn dẹp chuồng trại, xử lý chất thải và giữ mát cho động vật. Các sản phẩm từ động vật đã qua chế bến cũng đòi hỏi một lượng nước lớn và làm sản sinh rất nhiều nước thải.
Trung bình, để sản xuất 1kg thịt gà cần đến 4.323 lít nước, 1kg thịt heo cần khoảng 6.000 lít nước, và 1kg thịt bò cần gần 15,5 ngàn lít nước; trong khi sản xuất 1kg ngũ cốc chỉ cần 1.600 lít nước mà thôi.
Bằng cách giảm tiêu thụ thịt, trứng, sữa, bạn có thể giúp giảm nhu cầu mở rộng ngành chăn nuôi và bảo tồn nguồn nước cho nhu cầu sử dụng của con người, bao gồm cả sản xuất ngũ cốc và rau củ quả cho con người.

Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam giúp ngăn chặn ô nhiễm nước như thế nào?

FAO báo cáo rằng “chăn nuôi là ngành góp phần gây ra ô nhiễm nguồn nước lớn nhất, nó làm phát sinh tình trạng thiếu oxy trong nước, các khu vực duyên hải “chết”, suy thoái các dãy san hô, gây ra các vấn đề về sức khỏe con người, hiện tượng kháng thuốc và nhiều vấn đề khác nữa.”
Một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước là chất thải động vật. Ví dụ, chính lượng chất thải quá lớn trong ngành chăn nuôi heo là nguyên nhân chính gây ra các tác hại đối với môi trường. Heo sản xuất ra lượng chất thải nhiều gấp 4 l62n con người và “một cơ sở chăn nuôi số lượng nhiều có thể dễ dàng tạo ra lượng chất thải bằng với cả một thành phố nhỏ.”
Chất thải từ các nông trại công nghiệp thường được tích tụ trong hố, nó có thể bị rò rỉ và làm ô nghiễm nguồn nước gần đó với các chất nitrogen, phosphorous, pathogens và nhiều chất ô nhiễm khác trong phân. Chất thải từ các cơ sở này thường được xử lý sơ sài (hay thậm chí là không xử lý) và phun thẳng vào các cánh đồng gần đó, gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí. Phân động vật chứa nhiều chất gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con người, bao gồm các kim loại nặng và vi khuẩn gây bệnh, và có thể sản sinh các loại khí bay hơi.
Bằng cách giảm tiêu thụ thịt, trứng, sữa, bạn có thể giúp giảm nhu cầu mở rộng ngành chăn nuôi và giúp bảo vệ nguồn nước và không khí của chúng ta khỏi tình trạng ô nhiễm bởi các phụ phẩm từ các trang trại này.

Chế độ ăn các sản phẩm có nguồn gốc thực vật có đòi hỏi phải chuẩn bị và lên kế hoạch kỹ càng không?

Bạn không cần phải chuẩn bị gì nhiều hơn so với các loại thực phẩm khác. Một thực đơn “thực vật” có thể vô cùng đơn giản. Nó có thể bao gồm những món dễ chế biến như bữa sáng với ngũ cốc nguyên hạt và sữa thực vật (ví du như sữa đậu nành, sữa hạnh nhân, sữa dừa), bánh mì kẹp bơ từ các loại hạt, đậu hủ chiên, các món mỳ, các món ăn nhẹ từ ngũ cốc nguyên hạt, đậu hầm, mỳ rau củ, hay thậm chí là burger rau củ nữa.

Chế độ ăn “thực vật” có nhàm chán và vô vị không?

Ngược lại, chế độ ăn “thực vật” có thể rất ngon lành và thỏa mãn. Trong khi ăn thịt thì bạn chỉ có một số lựa chọn, như thịt bò, thịt heo và thịt gà, còn thực phẩm từ thực vật thì có vô số loại với đủ các màu sắc, kết cấu và mùi vị. Bạn có thể tạo ra vô số các bữa ăn ngon miệng bằng cách kết hợp những loại nguyên liệu từ thực vật. Khi chế biến các món ăn với lượng chất béo bổ dưỡng, chẳng hạn như các món từ dầu olive nguyên chất và bơ, bạn còn có thể nâng cao mùi vị của chúng. Một cách khác để đa dạng hóa thực đơn của bạn chính là thêm vào các loại gia vị. Thêm vào đó, hãy bổ sung cả vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa hay thậm chí là protein vào các món ăn có nguồn gốc thực vật của bạn. Đừng ngại trải nghiệm!

Không ăn thịt, trứng, sữa thì sẽ khó có đủ protein lắm đúng không?

Bạn hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu protein của mình bằng một chế độ ăn hoàn toàn có nguồn gốc thực vật. Đa số các loại thực vật đều có chứa protein – một số loại còn rất giàu protein và có thể so sánh được với thịt. Ví dụ, nửa cốc đậu các loại chứa khoảng 7g protein – tương đương với lượng protein có trong 28g thịt nạc, thịt gia cầm hoặc cá. Các loại hạt như đậu phộng, hạnh nhân, óc chó, pitaschio, hạt hướng dương, hạt gai dầu, chia và hạt lanh cũng là nguồn protein dồi dào. Thêm vào đó các loại thực phẩm từ đậu nành như sữa đậu nành, đậu hủ, đậu tương lên men cũng rất giàu protein. Ngũ cốc và rau củ cũng mang đến nhiều protein cho thực đơn của bạn. Hơn nữa, nhiều loại protein thực vật, bao gồm cả đậu các loại, còn đi kè với nhiều dưỡng chất có lợi khác như chất xơ, vitamin, khoáng chất, chất béo có lợi, và chất chống oxy hóa. Đồng thời chúng có rất ít chất béo bão hòa, sodium và cholesterol.
Hãy đảm bảo rằng bạn đưa vào các bữa ăn của mình nhiều nguồn protein dồi dào và đa dạng để chắc chắn rằng bạn có đủ các loại amino acid. Và hãy nhớ rằng, một số loài động vật to lớn nhất trên hành tinh này, bao gồm voi, khủng long, hà mã và tê giác đều ăn theo chế độ thuần thực vật!

Có nhất định phải là thứ Hai hay không?

Không. Bằng cách giảm tiêu thụ thịt – vào bất kỳ ngày nào trong tuần – bạn có thể giúp làm chậm quá trình biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, bảo vệ động vật và sống lành mạnh hơn. Đối với đa số mọi người trên toàn thế giới, thứ Hai là ngày bắt đầu một tuần mới và là cơ hội để có một khởi đầu mới mẻ và tích cực, thế nên đó là cơ hội tốt để tạo lập một thói quen mới. Chúng tôi cũng đề nghị dùng ngày thứ Hai nhằm thống nhất với các tổ chức cùng chí hướng khác trên thế giới.

Nếu tôi lỡ quên một ngày thứ Hai thì sao?

Cuộc sống rất bận rộn và có nhiều mối phân tâm khiến chúng ta quên mất các cam kết của mình, nhưng thực hiện lời kêu gọi Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam không phải là một việc đòi hỏi chế độ ăn thuần túy hay hoàn hảo. Đây là lời cam kết góp phần giúp phát triển một cộng đồng khỏe mạnh hơn, bền vững hơn và giàu yêu thương hơn, đồng thời xây dựng một tương lai mà chúng ta có thể tự hào khi trao cho thế hệ mai sau. Vì vậy, hãy bắt đầu một tuần mới với những dự định lành mạnh, và nếu một tuần nào đó bạn bị quay về với thói quen cũ, thì bạn luôn luôn có cơ hội để nhân đôi nỗ lực của mình vào ngày thứ Hai kế tiếp!

Có những ai đã ủng hộ Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam?

Để xem danh sách toàn bộ các nhà bán lẻ, trường học, nhà hàng, khách sạn và những tổ chức khác đã tán thành Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam, vui lòng xem phần Đối Tác Xanh trên website này. Chúng tôi chào đón các đối tác mới liên hệ với chúng tôi và cùng thảo luận về phúc lợi động vật, sự bền vững và cân bằng trong hệ thống thức ăn.

Tôi có thể làm gì để giúp quảng bá Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam?

• Hãy ăn theo chế độ xanh và thực hiện cam kết Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam ngay hôm nay!
• Tìm hiểu chế độ ăn Ngày Thứ Hai Xanh tại greenmondayvn.org, và quảng bá nó bằng cách trò chuyện và cung cấp thông tin đến trường học, công ty hay những nơi khác trong cộng đồng của bạn.
• Khuyến khích các nhà bán lẻ, trường học, nhà hàng và khách sạn tăng cường cung cấp các loại thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật.
• Không chỉ thảo luận về phúc lợi động vật, sự bền vững và cân bằng trong hệ thống thức ăn, hãy hỏi nhà bán lẻ xem nguồn trứng và thịt heo của họ đến từ các trại nuôi công nghiệp hay trại nuôi thả.
• Ủng hộ các nông trại quy mô nhỏ và truyền thống thực hiện các hoạt động có lợi cho phúc lợi động vật và một nền nông nghiệp bền vững.
• Nếu tổ chức của bạn muốn giúp đỡ, hãy liên hệ Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam để biết cách trở thành đối tác của chúng tôi! Chúng tôi sẽ gửi cho bạn rất nhiều cách để phổ biến chế độ ăn thực vật và làm thế nào để áp dụng Ngày Thứ Hai Xanh cho tổ chức của mình.
• Chia sẻ website của chúng tôi (www.greenmondayvn.org) đến với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp của bạn.
• Hãy nhấn nút “Thích” trang Facebook của Ngày Thứ Hai Xanh Việt Nam tại đây.
• Hãy theo dõi @GreenMondayVn trên Twitter #GreenMondayVn.